Το εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία βρίσκεται στα βόρεια του Διστράτου πάνω σε λοφίσκο, σε περίοπτη θέση. Στη βόρεια πλευρά του ναού υπάρχει η χρονολογία 1814 αλλά σύμφωνα με μαρτυρίες ο ναός προϋπήρχε. Πρόκειται για μονόχωρο ναό, μικρών διαστάσεων με δύο εισόδους, μία στα νότια και μία στα δυτικά στον χώρο του νάρθηκα. Στα ανατολικά καταλήγει σε ημικυκλική αψίδα όπου υπάρχουν ελάχιστα εντοιχισμένα δείγματα κεραμοπλαστικού διακόσμου καθώς και η παράσταση μιας ανθρώπινης μορφής στο φεγγίτη. Η τοιχοδομία είναι απλή από πωρόλιθο και μαύρη πέτρα της περιοχής. Καλύπτεται με τετράρριχτη στέγη και τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αρκετές εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης. Ο χώρος του νάρθηκα διαχωρίζεται από τον κυρίως ναό με ξύλινα καφασωτά, κατάλοιπο μιας συντηρητικής κοινωνίας. Μια ξύλινη σκάλα στα βορειοδυτικά του νάρθηκα οδηγεί στον όροφο του γυναικωνίτη, που έχει τις ίδιες διαστάσεις με το νάρθηκα. Ο ναός δε σώζει τοιχογραφικό διάκοσμο. Στο υψηλό τέμπλο οι εικόνες είναι νεότερες και χρονολογούνται στις αρχές του 20ου αιώνα. Το εξωκλήσι λειτουργείται κάθε Λαμπροτρίτη καθώς και στις 20 Ιουλίου, κατά την εορτή του τιμώμενου Αγίου, οπότε και ακολουθεί πανήγυρης με παραδοσιακή μουσική και χορό. Ο επισκέπτης από τον αύλειο χώρο της εκκλησίας μπορεί να απολαύσει την πανοραμική θέα του καταπράσινου και γραφικού χωριού. Οι κάτοικοι του Διστράτου προσπαθούν να διατηρήσουν την τοπική ενδυμασία, τους χορούς, τα ήθη και τα έθιμα των Βλάχων. Στο Δίστρατο έχει κάποιος την δυνατότητα να κάνει σκι στην Βασιλίτσα, καγιάκ στον Αώο καθώς και πεζοπορίες στα γραφικά μονοπάτια. Λειτουργούν επίσης Δημοτικό Σχολείο, Ταπητουργική Σχολή, Ξενώνες και Ταβέρνες.

ΕΘΝΙΚΟ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΣΙΛΙΤΣΑΣ

Βασιλίτσα. Ταίρι του Βασιλιά με τις άσπρες πέτρες. Όμορφη σαν τη βασίλισσα του παραμυθιού. Στην κορυφή της και σε υψόμετρο 2.249 μέτρα, ανταμώνουν και χωρίζουν τα τέσσερα μεγάλα βλαχοχώρια της Πίνδου. Την άγρια ομορφιά της μοιράζονταν μέχρι τα πρώτα χρόνια της έβδομης δεκαετίας του αιώνα μας οι Διστρατιώτες, οι Αβδελιώτες, οι Σμιξιώτες και οι Σαμαρινιώτες. Η Βασιλίτσα άρχισε να «εξανθρωπίζεται» όταν το 1975 μια χούφτα ρομαντικών ανθρώπων έβαλε στο οροπέδιο «Μπότσια», τα θεμέλια για την ίδρυση του Εθνικού Χιονοδρομικού Κέντρου Βασιλίτσας. Η Κοινότητα Διστράτου Ιωαννίνων υπήρξε αρωγός από την πρώτη στιγμή σ΄ αυτή την προσπάθεια. Ικανοποιώντας ανάλογο αίτημα των πρωτεργατών, επέτρεψε την τοποθέτηση των πρώτων εγκαταστάσεων του Χιονοδρομικού Κέντρου σε ιδιόκτητες κοινοτικές εκτάσεις. Ακολουθώντας αυτή την τακτική και πεισμένη η Κοινότητα Διστράτου ότι η Βασιλίτσα είναι το παράθυρο στο μέλλον για όλη την περιοχή, εκτός από την θετική αντιμετώπιση οποιουδήποτε αιτήματος που διατυπωνόταν από το Εθνικό Χιονοδρομικό Κέντρο Βασιλίτσας, έκανε και την δικιά της παρέμβαση στο βουνό. Η «Πόρτα» για την Βασιλίτσα από την πλευρά των Ιωαννίνων είναι το Δίστρατο. Ένα χωριό κτισμένο στα 1.000 υψόμετρο πλάι στην κοίτη του ποταμού Αώου συνδέεται με το χιονοδρομικό κέντρο με ασφαλτόδρομο 11 χιλιομέτρων. Σε όλη την διαδρομή η μία πλαγιά διαδέχεται την άλλη, τα χρώματα είναι εκπληκτικά μέσα στην πιο διαυγή ατμόσφαιρα του κόσμου. Το βουνό, σχισμένο από πολλά ρυάκια, τροφοδοτεί από την νότια πλευρά του το πανέμορφο ρέμα Ντριστέλι και από εκεί τον Κουκουμάντρη ποταμό. Οδεύοντας ο επισκέπτης προς την κορυφή της Βασιλίτσας, εκεί που οι πρώτες ακτίνες του ήλιου στέλνουν πορτοκαλί ανταύγειες πάνω στις χιονισμένες πλαγιές που πλημμυρίζουν από λάμψη, αισθάνεται την συντροφιά των υπεραιωνόβιων ρομπόλων. Τα ρόμπολα αυτά που αποτελούσαν σημάδια για τους οδοιπόρους συνεχίζουν και σήμερα να αντιστέκονται στο χρόνο και να δείχνουν με τα κλαδιά του την «Τζιάνι Γκουράλι» , το στόμα της Βασιλίτσας. Πολλές οι πίστες, μικρές και μεγάλες, δύσκολες και εύκολες, φυσικές χωρίς ανθρώπινες παρεμβάσεις, δίνουν την ευκαιρία στους επισκέπτες να απολαύσουν το άφθονο χιόνι.

Μέσα στις εγκαταστάσεις      ξεχωρίζει για την ομορφιά και την πρωτοτυπία του το σαλέ «Δίστρατο».Κατασκευασμένο εξ ολοκλήρου με κορμούς δένδρων προσφέρει στον επισκέπτη την απόλαυση μια φοβερής θέας. Η λίμνη του Διστράτου στα 800 μέτρα από το σαλέ φιλοξενεί στα παγωμένα ολοκάθαρα νερά της του τρίτωνες, τα συμπαθητικά δρακάκια των δρακολιμνών της Πίνδου.

ΒΑΣΙΛΙΤΣΑ. Σε βλέπει ο Όλυμπος, σε βλέπει η Γκαμήλα, σε βλέπει ο Σμόλικας. Σε βλέπουν όλοι οι Έλληνες. Θα γίνεις η πρώτη.

Σε αυτή την προσπάθεια, σε αυτή την αλήθεια δεν περισσεύει κανένας. Σχέδιο και όραμα χρειάζεται. Η Βασιλίτσα, η Μπότσια, το Λισιόρο, το Λέσιο, η Λίμνη, ο Βασιλιάς, τα Εννιά Αδέρφια, ο Μπαλντούμης, η Γομάρα ανήκουν πρώτα στα πεύκα, στα ρόμπολα, στις οξιές, στα αγριολούλουδα, στους τρίτωνες, στις αρκούδες, στους λύκους, στα γεράκια, στους αετούς, στα ζαρκάδια, στους παγωμένους βοριάδες, στους νοτιάδες και μετά στους ανθρώπους.

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ

Στη διαφαινόμενη τάση των αστικοποιημένων Ελλήνων, που έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται ότι η φύση είναι ο πραγματικός τους χώρος και η ελευθερία τους και ότι η πόλη που ζουν είναι μία ιδιόρρυθμη φυλακή τα μονοπάτια της περιοχής αποτελούν την μεγάλη πρόκληση. Το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε6 παρέχει τη δυνατότητα μιας φιλικής ακίνδυνης και προσωπικής φυγής στη φύση. Στη διαδρομή από Σαμαρίνα - Δίστρατο - Βωβούσα μπορεί κανείς να συναντήσει ότι έχει απομείνει στο φυτικό και ζωικό βασίλειο (αγριολούλουδα κάθε λογής, αρκούδες, λύκους, αγριοφράουλες, γάργαρα νερά). Υπάρχουν και άλλα, μικρότερα αλλά ίδιας ομορφιάς μονοπάτια προσφερόμενα για πεζοπορία, θέαση πρασίνου, άκουσμα του βουητού των νερών και όσφρηση κάθε λογής οσμών που αναδίνει ο τόπος. Δίστρατο - Παντελούγκα - Κατράνια, Γήπεδο -Γκόντοβο - Νάνες, Γέφυρα - Χαράδρα Κουκουμάντρη ποταμού - Σμίξη Αώου, είναι δρόμοι πεζοπορίας που διέρχονται από επίγειους παραδείσους.